सरकारी एप वा पोर्टलहरू अपाङ्गता भएका व्यक्ति र कम प्राविधिक ज्ञान भएका नागरिकले पनि…

सूचना प्रविधि विभागले सबै सरकारी वेबसाइटमा पहुँचमैत्री उपकरण (एक्सेसिबिलिटी टुल) थपेको छ, जुन २७ जेठ २०८३ (करिब १० जुन २०२६) मा सार्वजनिक भयो। वेबसाइट खोलेपछि तल मध्यभागमा देखिने यो टुलबाट प्रयोगकर्ताले अक्षरको आकार घटाउन बढाउन, रङ्ग फिल्टर प्रयोग गर्न, पृष्ठभूमि र अक्षरबीचको भिन्नता बढाउन, अक्षर तथा हरफबीचको दूरी मिलाउन, फन्ट छान्न, कर्सर सानो ठूलो बनाउन, तस्बिर लुकाई अक्षर मात्र पढ्न र एनिमेसन रोक्न सक्छन्। यी वेबसाइट अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड WCAG अनुरूप विकास गरिएका छन्, किबोर्डबाट मात्रै सञ्चालन गर्न मिल्ने, स्किप नेभिगेसन, अल्ट टेक्स्ट र स्पष्ट त्रुटि सन्देशसहित बनाइएका छन्। यसअघि वैशाखमा विभागले मन्त्रालय तथा विभागका कर्मचारीलाई एकीकृत वेबसाइट व्यवस्थापन प्रणाली अद्यावधिक गर्ने तालिम पनि दिएको थियो। समयसीमाका दृष्टिले हेर्दा यो काम १०० दिनकै हाराहारीमा सम्पन्न भएको देखिन्छ।

तर वाचा पूर्ण रूपमा सम्पन्न मान्न केही आधार बाँकी छन्। पहिलो, कार्यान्वयन मुख्यतः वेबसाइटमा केन्द्रित छ; सरकारी मोबाइल एपहरूमा समान पहुँचमैत्री सुविधा थपिएको स्पष्ट पुष्टि छैन। दोस्रो, एक्सेसिबिलिटी टुलले अपाङ्गतासम्बन्धी पहुँच सम्बोधन गरे पनि, कम प्राविधिक ज्ञान भएका नागरिकका लागि समग्र प्रयोग सरल बनाउने पाटो फराकिलो हो र त्यो टुलबारमात्रले पूरा हुँदैन। तेस्रो, इन्टरनेट पहुँच कम हुनु, ग्रामीण शहरी तथा लैंगिक र आर्थिक असमानताका कारण अपाङ्गता भएका, महिला र गरिब वर्ग बाहिर पर्ने संरचनागत जोखिम कायमै छ।